Mecdelli Meryem’in İtalyan Rönesansında Tasvirleri

Mecdelli Meryem… Bir kısmın İncil’de anlatıldığı gibi sonradan temizlenmiş bir fahişe, aynı zamanda İsa’nın dirilişini gören ilk insan olarak biliyor. Başka bir kısım ise, soylu, başka havariler tarafından bastırılmış ve tek başına keder içinde hayatının geri kalanına devam etmiş bir kadın olduğuna inanıyor…

Başka bir kısım var ki, bu kısım Mecdelliyi çok ayrı bir üst noktaya taşıyor. Bu kısım ise, Popüler kültürü sömüren, sanat tarihçisi eşinin bilgilerini hikayeleştiren yazar Dan Brown’un çok satanlar romanı Da Vinci Şifresi’nde karşımıza çıkan Mecdelli, anlatılana göre Isa ile evlenmiş ve çocukları olmuştu. Bu çocuklarla birlikte kaçmaya kalkan Mecdelli’nin varlığına şüphe getirmez şekilde inanıyor.

Öncelikle, İtalyan Rönesansında Mecdelli figürlerini görmeden önce, Mecdelli Meryem’i bilmemizde fayda olduğu kanaatindeyim.

Kim bu kadın, neden bu kadar önemli bir yer taşıyor ve nasıl oluyor da kendisi hakkında onlarca farklı inanış ve komplo teorileri bugün bile üretilmeye devam ediyor?

Kim Bu Mecdelli Meryem?

Mecdelli veyahut Magdalalı Meryem, Yeni Ahit’e göre İsa’nın takipçilerinden biri. Celile’nin Tiber Gölü kıyısında Mecdel Nunanya kasabasında doğduğuna inanılyor. Luka’ya göre, bir gün İsa, Simun’un evine gider. Yemek esnasında günahkar olarak bilinen bir kadın odaya girer, İsa’nın ayaklarını gözyaşı ile ıslatıp saçları ile siler. Sonra da güzel kokulu yağlar ile yıkar. Bu olay sonrası, İsa’nın takipçilerinden biri olmaya hak kazanan bu kadını, İsa diğerlerinden daha ayrı tuttuğu ve sevdiği bilinmektedir.

Bir başka inanışa göre ise, İsa, linç edilen bir kadına denk gelir. Kadının üzerine koşar ve ona taş atanlara haykırır; “Günahı olmayan taş atsın!” der. Sonrasında kimse elini taşa uzatmaz ve Mecdelli tövbe eder. İsa ise, kadına “Günahların bağışlandı. İmanın seni kurtardı, esenlikle git.” der ve o günden itibaren kadın, İsa’nın takipçilerinden biri olur.

Bu efsaneye göre, İsa’nın diğer bir takipçisi olan Maximinus ile birlikte Efes üzerinden Marsilya’ya gider. Orada münzevi hayatı yaşamaya başlar ve sadece limon ağaçları kokusu ve kutsal ekmek ile beslenerek hayatına devam eder.

Hikayenin buraya kadar olan kısmı, Mecdelli’nin kim olduğuna dair gözümüzün önüne ışık tutmuş olmalı. Bu kadın, Orta çağ’a ilk kez karanlık diyen Rönesans insanlarının kalemlerinin, fırçalarının, çekiçlerinin ilgisini asla kaybetmedi. Onu farklı şekillerde tasvir ettiler. Kimisi İsa’nın dirilişini resmederken onu detaylandırdı, bir başkası koca bir tabloyu sadece onun portresine ayırdı. Hep birlikte bunları öğrenme zamanımız geldi. Önce bunu resim sanatı ile incelemeye başlayalım!

Noli Me Tangere etiği.

Rönesans dediğimiz de Rönesans’ın ilk tohumu sayılacak ressam Giotto’nun bu eseri ile başlamak gerekiyor. Bu eserin ne anlattığı, Mecelli’nin nerede olduğunu sorduğunuzu duyabildiğim gibi, açıklamak istiyorum da.

Öncelikle, nedir bu Noli Me Tangere? Türkçesi, “Bana Dokunma!” anlamına geliyor. Mecdelli, İsa öldükten sonra gömüldüğü mağarayı ziyaret etmek ister ve çok korkunç bir şeyin farkına varır: İsa mezarında değildir. Nerededir bu adam? İsa’nın ölü bedenini kaçırdıklarını düşünen Mecdelli ağlayarak yakınmaya başlar, o sırada mağaranın içerisinde Melekleri görür. Melekler, Mecdelli’ye ne olduğunu sorunca, Mecdelli “KAÇIRDILAR, ALDILAR, İSA’NIN MEZARI BOMBOŞ!” diye haykırarak cevap verir. Sonrası ile, bugünkü Hristiyanlık inancının en önemli kısımlarından birisidir. İsa, Mecdelli’nin arkasında durur, ona ölmediğini ve Tanrının yanına gideceğinden bahseder ve ekler; “Git, söyle takipçilerime gördüklerini. Ama sakın bana dokunma!”

İşte Giotto, burada bu olayı resmetmeye çalışmış. Mecdelliyi, İsa’ya dokunmaya çalışırken, bir anda insanın içinde beliren umut ve şaşkınlığı andıran yüz ifadesi ile kırmızılar içerisinde resmetmiştir.

Başındaki hale ile onun, İsa’nın takipçilerinden biri vurgusunu eksik etmeyen Giotto, bu eseri ile Noli me Tangere hikayesini belki de en net ve en yalın biçimde resmeden ressamlardan biridir.

pinkshinyultratambourine

  • https://ip169.ozelip.com:10977