Pastırma Kokulu Bitkiler Köşesi – Phalaenopsis

Özel günlerin çiçeği orkide… Bu yazıda orkide bakımının da kendisi kadar özel olup olmadığını, ona nasıl bir özenle yaklaşmamız gerektiği anlatılıyor, kutlama çiçeklerin boynu bükük kalmasın diye...

Yeni işe girince alınılan orkide, bonsailerden sonraki yapı marketi yıldızı, bakımı çok zor olduğu iddia edilen bitki.

Bu yazıya başlarken kırılması gereken ilk algı hem Phalaenopsis hem orkide genelinde bakımının çok kolay olmaması olacaktır. Şeffaf bir saksıda (kökleri de fotosentez yaptığından) tuttuğunuz orkidenizi 10 günde bir sulayıp aydınlık (ama direkt güneş ışığı almayan) bir yere koyduğunuz da inanın yaşatması kaktüs kadar kolaydır. Örneğin, pandemi sebebiyle yanıma alamadığım yurt odamdaki dendrobium 4 ay boyunca çok az günışığı (Londra’dan bahsediyoruz) ve sıfır suyla yaşamıştı. Kaldı ki Phalaenopsis ve orkideler ölümsüz bitki olarak nitelendirilebilirler çünkü -bir varmış bir yokmuş- orkidede yeni bir yaprak çıkar, altındaki yaprak ölür ve orkideniz mutlu mesut yaşar. Yine de burada belirtmem gerekir ki benim de toprağa koyup öldürdüğüm Phalaenopsis’im ve bir şekilde öldürdüğüm orkideler yok değil. Öğrenme sürecinde ve hayat akışında bunları doğal karşılamak gerekir.

Şimdi gireceğim bilgiler orkide ve Phalaenopsis konusunda çok önemli bir kaynak olan American Orchid Society (AOS)’den gelmektedir. Tahmin edebileceğiniz üzere bunun sebebi orkide yetiştirme kültürünün (daha doğrusu hobisinin) ABD’de daha sistematik bir biçimde gerçekleşiyor olmasıdır. Phalaenopsis’in 5 alt türü vardır. Bunlar: Proboscidioides, Aphyllae, Parishianae, Polychilos, Phalaenopsis’tir. Phalaenopsis’in 73 tane türü, 7 alt türü, sayısız varyetal formu ve 9 tane doğal hybridi bulunmaktadır. Bu paragrafın buraya kadar olan kısmını İngilizce biliyorsanız bahsettiğim sitede bulabileceksiniz. Tabii Phalaenopsislerde nurseryler yani bakımevlerinde üretilen çeşit çeşit kayıtlı hybrid bulunmaktadır. Şimdi benim evdeki orkide Proboscibilmemne mi yok Parishianae diye mi diye sorguluyor olabilirsiniz ve bunun cevabı no identification (kısaca NOID orchid denilmekte) olduğudur. Çünkü seri üretimde olan orkidelerde orkidenin şeceresi tutulmaz ve pazarlama anlamında Tatlı Şeker gibi bir isim verilebilir. Fakat bu isimler kayıtlı olmadığından bir anlam içermez. Siz hybridlerin fotoğraflarına baksam anlayamaz mıyım deseniz de anlayamazsınız çünkü pek çok çiçek birbirine benzemekte ve üretim şekli de orkidenin kalitesini etkileyebilmekte. Ben de yapı marketten orkide almayı seviyorum fakat ona bilinmeyen isimsiz güzelim diyorum. Türkiye’de benim bildiğim kadarıyla sadece Ziya Soner; Phalaenopsis değil, Cattleya ve Cymbidium isimli orkide türlerinin satışını yapıyor. Yani anlayacağınız ilgilisine koca bir dünya sunar Phalaenopsisler.

 Siz, NOID orkidelerden uzaklaşmak istiyorsanız bakım evleriyle temasa geçip zirai belgelerini yani phytosanitary certificate’lerini alarak bu yola baş koyabilirsiniz. Benim tavsiyem bunu yapamıyorsanız bile American Orchid Society, Big Leaf Orchids gibi isimlerin sayfalarını incelemeniz. Çünkü bu sayfalarda hem sizin gibi hobicilerin soruları ve yöntemlerine dair bilgi bulunmakla beraber bu alandaki bilgili isimler de paylaşım yapmaktalar.

Louisiana’daki sera gezimde kendi elceğizlerimle çektiğim ve ağaçlar.net forumunda yayınlanmış olan fotoğraflarımı bu koca dünyaya bir pencere olması amacıyla bırakıyorum.

Bu bakım evinin sahibiyle bizzat tanıştığım için diyebiliyorum ki bu işi gerçekten emekle yapıyorlar. Ziya Soner Bey ile tanışmamdan diyebiliyorum ki ortada inanılmaz bir emek var. Dolayısıyla hem kur hem emek sebebiyle yapı market fiyatlarında beklentinizin olmamasını rica ediyorum. Yapı marketinde satılan orkideler hızlı bir üretimin sonucu olduklarından ve fidanlıklar gibi emek gösterilmediğinden orkidenizin türünü sorgulamamanızı rica ediyorum. Bu yapı marketi orkidenizi değersiz kılmaz, sadece emek isteyen ve kayıt altında tutulmuş türler kadar üzerinde bir bilgimiz olmaz. Dolayısıyla hem yurt dışı hem yurt içi bu işe emek veren insanların fiyatlandırmasını göz önünde bulundururken arkasındaki geçmişi ihmal etmeyiniz. Amaç seri üretimse bu hızda üretilmiş bir orkidenin başından ne geçtiğini bilemezsiniz. Böyle bir üründe zaten bilmenize gerek var mı, bu da ayrı bir sorudur. Özetle tür bilgisi bu işe ilginiz oluşursa ilgileneceğiniz bir konu olsun derim, çünkü türlerin asıl amacı emeğe ve detaya saygı diyebilirim. Bu arada belirtmek istiyorum, çiçekçilerde satılan orkidelerin fiyatı oldukça fazla ancak üretim şekli aynıdır. Bu yöntemle alıp almamak sizin tercihiniz.

Şimdi sen bunları güzel güzel anlattın ama nasıl bir bütçeye sahip olmam gerekiyor diye soracak olursanız diyebilirim ki en pahalı kısmı alım aşaması. Çünkü diyorum ya orkideyi öldürmek özel çaba ister. Tabii ki işin içine daha narin orkide hybridleri girince masraf değil fakat daha fazla emek göstermeniz gerekebiliyor.

Niyetim ve hedefim zaman içerisinde bilgim olan tüm bitki türlerini Sözlük Dergi çatısında deşifre etmek. Umarım beğenmiş ve ilginizi Phalaenopsis dünyasına çevirebilmişimdir.

Kaynak: https://www.aos.org/orchids/orchids-a-to-z/letter-p/phalaenopsis.aspx

pastirmalicorek

  • https://ip169.ozelip.com:10977